Six Dreams Seven Countries

Malawi - Blogpost

Ongelovig kijk ik om. Is het echt een schooldiploma waarmee hij wappert? We fietsen op een drukke hoofdweg in Tanzania en vormen een opvallende stoet. Voorop zet Newton John, op een rammelend, verroest barrel het tempo. Zonder de twee zakken houtskool á 50kg per stuk, die hij vanochtend op de markt heeft afgeleverd, vliegt hij vooruit. Achter Newton volgt Laura, super blits in haar strakke fietskleding en snelle bril. Op kleine afstand volg ik, met in mijn kielzog een scholier, die het tempo nauwelijks kan bijbenen. Maar wanhopig om de hulp van mij, een blanke, trapt hij zich de longen uit zijn lijf : “Miss, miss”, I need to talk to you” hoor ik hem buiten adem hijgen. Ik kijk nog een keer om en kijk in een paar smekende ogen. “Miss,  the schoolfees are really an issue this year”. You need to help me!

De hoogte van het schoolgeld en daarmee de toegang tot onderwijs, is één van de meest besproken onderwerpen tijdens onze reis. Zowel in Tanzania als Malawi is het basisonderwijs gratis. Het probleem start bij de middelbare school. In Tanzania bedraagt het schoolgeld voor een publieke school Sh20.000 (+/-E10,-) per jaar. Dit is vergelijkbaar met 20% van een minimum maandloon en in principe voor iedereen betaalbaar. Het probleem is de kwaliteit van het onderwijs. De baan van onderwijzer in Tanzania is slecht betaald en dus kampen publieke scholen met een tekort aan (goed) personeel.

Protas (19), een Tanzaniaanse scholier, vertelt ons dat op zijn school drie docenten verantwoordelijk zijn voor vijfhonderd scholieren. Geen wonder dat het leeuwendeel van de studenten, inclusief hemzelf , gezakt is voor het Nationaal Examen.  Nu werkt Protas in een restaurant, zes dagen per week, tien uur per dag, om geld te verdienen. Hiermee hoopt hij het schoolgeld te kunnen betalen van een private school, waar ze hem goed kunnen voorbereiden op het Nationaal Examen. Private scholen zijn echter niet goedkoop.  Startend bij Sh300.000 (E150,-) tot Sh6.000.000 (E3000,-) per jaar zijn deze scholen buiten het bereik van een gemiddeld gezin. Maar Protas is vastbesloten. Één jaar werken en dan hoopt hij zijn middelbare school te kunnen hervatten. Slaagt hij voor het Nationaal Examen, dan behoort hij daarmee tot een elitaire zes procent in Tanzania.

De situatie in buurland Malawi is vergelijkbaar. Ook hier rondt maar een fractie van de jongeren hun middelbare school af. Weliswaar is hier de kwaliteit van de overheidsscholen veel beter, het schoolgeld is ook significant hoger. Met Kw9.000 (E36) per jaar is het schoolgeld  gelijk aan anderhalf keer een minimum maandsalaris. De situatie in beide landen wordt verergerd door de lage leeftijd waarop mensen overlijden. Zonder uitzondering hebben alle jongeren die wij spreken op jonge leeftijd één of beide ouders verloren. Bijna altijd betekent het verlies van (één van) de ouders het einde van de schoolcarrière van de kinderen.

Mbiri (25) vertelt hoe hij al meer dan tien jaar bezig is met de middelbare school. Sinds zijn vader op jonge leeftijd gestorven is, worstelt het gezin om het schoolgeld van hem, en zijn drie broers en zussen, te betalen. Per jaar volgt hij gemiddeld één trimester waarna hij weer gaat werken om het geld voor het volgende trimester bij elkaar te sprokkelen. We ontmoeten Mbiri twee weken vóór de laatste examenweek van zijn laatste jaar. Het schoolhoofd heeft hem naar huis gestuurd met de opdracht binnen twee weken het openstaande saldo van Kw8.500 te voldoen. Lukt dat niet, dan zal hij niet worden toegelaten tot de examens en moet hij wederom een jaar wachten.

De jongeren waarmee we spreken vragen om onze hulp. Soms suggestief, soms expliciet. En dat is lastig. Sommigen maken zo’n indruk en tonen zo’n motivatie, dat je geneigd bent om die paar tientjes te doneren. Maar waar begin je aan? En waarom de één wel en de ander niet? Geld geven doen we dus niet. Wel proberen we op een andere manier ons steentje bij te dragen. Vooral bij mensen als Mbiri en Protas die opvallen door het feit dat ze niet alleen een droom hebben, maar ook een plan en een ongelofelijke drive om die droom te bereiken. Zelden hebben we een meer gemotiveerde student gezien dan Mbiri, die droomt van een studie medicijnen en uiteindelijk een baan als arts. Voor hem geen vriendin, want zoals hij wijs zegt “women here consume too much time and money” en zowel tijd als geld investeert hij liever in zijn studie.  Mbiri huren we in als ‘drager’ tijdens onze vijfdaagse trekking op Mt. Mulanje. Na vijf dagen heeft hij – tegen de officiële dagvergoeding en 30% fooi – genoeg verdiend om het openstaand saldo te voldoen. Bij Protas, die droomt van een baan als onderwijzer Engels, hebben we alle dagen dat we in Mbamba bay waren, ontbeten en geluncht. Echter, dan blijven er talloze scholieren over  waarvoor we niets kunnen betekenen. Meer dan ooit beseffen we hoe bevoorrecht wij zijn dat we in Nederland allemaal goed onderwijs kunnen genieten. In Malawi en Tanzania kent goed onderwijs een hoge prijs.

Hans Struijk Fietsen heeft Laura en Marens geholpen bij de voorbereidingen voor hun fietsreis. Lees meer over deze mooie fietsreis en de doelen die ze voor zichzelf en voor 6 lokale ondernemers willen verwezenlijken op www.sixdreamssevencountries.com